نقش دبیران در دربار ساسانی (با نگاهی به داستان کفشگر و انوشروان در شاهنامه)

مطالب عمومی

نویسنده

استاد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

10.22126/ltip.2025.13423.1404

چکیده

از داستان مشهور کفشگر و انوشروان در شاهنامة فردوسی، برداشت نادرستی صورت گرفته است که بسیاری را به این گمان انداخته است که علت مخالفت انوشروان با پسر کفشگر به سبب درس خواندن بوده و این را یکی از نشانه‌های بیگانگی ایرانیان با دانش، کتاب، مدرسه و کتابخانه دانسته، نتیجه گرفته‌اند که در ایران درس خواندن برای مردم ممنوع بوده است. از این رهگذر در کشوری که آموزش ممنوع باشد کتاب و کتابخانه‌ای وجود نداشته که عرب‌ها در حملۀ به ایران آن را به آتش کشیده باشند.
نویسندۀ این سطور در نقدی به این دیدگاه نشان داده است که شواهد بسیاری در خصوص وجود آموزش، مدرسه، کتاب، و کتابخانه در ایران باستان وجود دارد که قابل انکار نیستند. نک: (سبزیان پور، 1390: ص 9-17)
سوءبرداشت از داستان کفشگر و انوشروان در این است که کفشگر خواستار مدرسه رفتن پسرش نیست بلکه از انوشروان تقاضا دارد که پسرش دبیر شود بنابراین علت مخالفت انوشروان با او در موضوع دبیر شدن است نه درس خواندن

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Role of Secretaries in the Sassanid Court (With a Look at the Story of the Shoemaker and Anusharvan in the Shahnameh)

نویسنده [English]

  • Vahid Sabzianpoor
Professor. Department of Arabic Language and literature. faculty of literature and Humanities. Razi University. kermanshah. Iran.
چکیده [English]

The famous story of the shoemaker and Anusharvan in Ferdowsi's Shahnameh has been misinterpreted, leading many to believe that the reason Anusharvan opposed the shoemaker's son was because of his education, and they have considered this to be a sign of Iranians' alienation from knowledge, books, schools, and libraries, and have concluded that people were forbidden to study in Iran. In this way, in a country where education was forbidden, there were no books or libraries that the Arabs would have burned during their attack on Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Secretaries
  • Anusharvan
  • Shahnameh
  • Shoemaker
قرآن کریم
نهج البلاغه
ابن قتیبة، أبو محمد عبد الله بن مسلم بن قتیبة الدینوری (1418). عیون الأخبار. بیروت: دار الکتب العلمیة.
ابن مقفع، عبد الله، (1416). کلیلة و الدمنة. دقق فیها و علق علیها و نسقها الشیخ الیاس خلیل زخریا، دار الأندلس للطباعة و النشر و التوزیع.
ابن منقذ، أبو المظفر مؤید الدولة مجد الدین أسامة بن مرشد بن علی بن مقلد بن نصر بن منقذ الکنانی الکلبی الشیزری (1407). لباب الآداب. المحقق: أحمد محمد شاکر، القاهرة: مکتبة السنة.
سبزیان پور، وحید (1391) *. کتاب و کتابخانه در ایران قبل از اسلام (افسانه یا واقعیت). گزارش میراث، دوره دوم، سال ششم، شماره پنجم و ششم، آذر و اسفند 1391، صص 68-72.
سبزیان پور، وحید ، (1390). ملاحظاتی دربارۀ دانش، آموزش و کتاب در شاهنامه فردوسی و ایران باستان. گزارش میراث، دوره دوم، سال 5، شمارۀ 49، 1390، صص 9-17
سبزیان پور، وحید، (1389). نگاهی به داستان کفشگر و انوشروان در کتاب خدمات متقابل مطهری. گزارش میراث، دوره دوم، سال پنجم، شماره چهل و یکم، مهر و آبان، 1389، صص 19-21
القلقشندی، أحمد بن علی بن أحمد الفزاری القلقشندی ثم القاهری (بلا تاریخ). صبح الأعشى فی صناعة الإنشاء. بیروت: دار الکتب العلمیة، بیروت.
سعدی شیرازی(1381). گلستان. تصحیح، و توضیح، دکتر غلامحسین یوسفی، انتشارات خوارزمی، چاپ ششم، تهران.
مجتبایی، فتح الله (1352ش). شهر زیبای افلاطون و شاهی آرمانی در ایران باستان. انجمن فرهنگ ایران باستان، تهران.
محمدی ملایری، محمد (1379). تاریخ و فرهنگ ایران، در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی. انتشارات توس
مرادی، مریم و محمد تقی ایمان پور (1394). منصب دبیری در دورة ساسانیان. فصلنامة پژوهشی تاریخ ایران و اسلام، دانشگاه الزهراء، شمارة 25 پیاپی،115،صص 199- 224
مطهری، مرتضی (1357). خدمات متقابل ایران و اسلام. انتشارات صدرا.
نامه تنسر، (1354). به تصحیح مجتبی مینوی، چاپ دوم، گردآوری تعلیقات با همکاری محمد اسماعیل رضوانی، تهران، خوارزمی.
نصرالله منشی، ابوالمعالی (2535). ترجمة کلیله و دمنه. تصحیح و توضیح: مجتبی مینوی، تهران: امیرکبیر.
نظامی عروضی، احمد بن عمر، (1364). چهار مقاله. به تصحیح محمد قزوینی، به کوشش محمد معین، تهران: انتشارات زوّار.
یاقوت الحموی، شهاب الدین أبوعبدالله (1424). معجم الأدباء. المحقق: إحسان عباس، عدد الأجزاء:7، دار الغرب الإسلامی، بیروت، الطبعة الأولی