بن دیوار کندن و بام اندودن (یک تشبیه تمثیل از انوشروان در اشعار سنایی و سعدی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

10.22126/ltip.2025.13426.1407

چکیده

زرین ­کوب (1384: 206) و حمید دباشی (1370: 94) با باریک بینی و باریک اندیشی، به ترتیب با استناد به دو کتاب محاضرات راغب و ثمار القلوب ثعالبی بیت بالا را برگرفته از این سخن انوشروان دانسته اند:
«مثل الذى یعمر خزائنه بأموال رعیته کمثل من یطین سطح بیته بالتراب الذى یقتلعه من أساسه[i]»  پادشاهى که خزانه‌اش را با مال مردم آباد مى‌کند، مانند کسى است که بام خانه‌اش را با گلى اندود مى‌کند که آن را از ریشه ویران مى‌سازد.
حکیم سنایی قبل از سعدی گفته است:
                     از رعیّـت شهـى کــه مـایـه ربـود      بــن دیــوار کنـــد و بــام انــدود
 
[i] - علاوه بر راغب و ثعالبی در بسیاری از منابع عربی این مضمون از انوشروان نقل شده است از جمله: آبی در نثر الدر ؛ قرطبی در بهجة المجالس حصری در زهر الآداب. برای اطلاع بیشتر نک: نرم افزار الموسوعة الشعریة

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

To tear down walls and build roofs (A simile of Anusharvan in the poems of Sana'i and Sa'di)

نویسنده [English]

  • Vahid Sabzianpoor
Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Razi University, Kermanshah, Iran.
چکیده [English]

Zarrin Koob (1384: 206) and Hamid Dabashi (1370: 94) have, with their keen insight and narrow thinking, based on two books, Lectures of Raghib and Thimar al-Qulub, respectively, and Tha'mar al-Qulub, have considered the above verse to be taken from this saying of Anushrwan: “The king who builds up his treasury with the wealth of his subjects is like one who coats the surface of his house with mud, which destroys it from the roots.”[i] A king who builds up his treasury with the wealth of his subjects is like one who coats the roof of his house with mud, which destroys it from the roots.
 
 


 

کلیدواژه‌ها [English]

  • simile. Anusharvan. Sana'i . Sa'di
ابن اثیر، ابو الحسن علی بن ابی الکرم محمد بن محمد بن عبد الکریم الشیبانی، (1415) الکامل فی التاریخ، تحقیق عبداله القاضی، بیروت: دار الکتب العلمیة
ابن طیفور، (1908)، الجزء السادس من کتاب بغداد، نسخه عکسی، به همت هنس کلر، سویس.
الثـعالبی، عبـد الـملک بـن مـحمد بن إسـماعیل أبو مـنصور، (بی‎تا)، ثمار القلوب فی المضاف والمنسوب، القاهرة: دار المعارف.
الجاحظ، ابو عثمان، عمرو بن بحر، الجاحظ، ابو عثمان، عمرو بن بحر،  (1423)، البیان والتبیین،  بیروت: دار ومکتبة الهلال.
دامادى، سید محمد، (1379ش)، مضامین مشترک در ادب فارسى و عربى، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم.
دباشی، حمید، (1370)، « انوشیروان و بوزرجمهر در گلستان سعدی»، مجله ایرانشناسی، ص 97- 85.
زرین­کوب، عبدالحسین (1384)، نه شرقی نه غربی انسانی، تهران: امیرکبیر.
الزمخشری، جار الله، (المتوفی 583 هـ) (1412هـ)، ربیع الأبرار ونصوص الأخیار، مؤسسة الأعلمی، بیروت، الطبعة الأولى.
سعدی، مصلح الدین، (1369)،گلستان، تصحیح و توضیح غلامحسین یوسفی، انتشارات خوارزمی، چاپ سوم.